Umut Benzer'in Kişisel Sitesi

Anılarım kısmına dönmek için buraya tıklayabilirsiniz.

Ben Antalya’ya gitmeden X ile son kez buluşacaktık. Bu isteğimi kendilerine beş gün kadar önce belirtmiştim. Uygun bir vakit ayarlayıp bana dönecekti kendileri, öyle demişlerdi.

Dönmedi tabi ki. Verilen sözler bir defa daha tutulmadı ki, alıştım artık. Beklemiyordum zaten aramasını. Öyle ki, buluşma ihtimalimiz olan son güne bile planımı zaten yapmıştım ben!

Cumartesi günü –kendisi Antalya’ya dönemeden önceki son günümdür– aklımın alamayacağı kadar eğlendim. Bostanlı İskelesi’ndeki yarım saat rötarlı buluşmadan sonra, EGS’de güzel bir yemek, ardından bir oyun bowling, ardından etrafa ölüm saçan bir Air Hokey ve vs vs…

Ben Antalya’dayım artık. Seneye kaldığımız yerden devam ederiz.

Gelelim fotoğraflara…

İnsan ilişkileri sadece günü yaşamak ve günlük düşünmek kadar basit değil. Eminim böyle gören, buna göre yaşayanlar vardır. Ama böyle olmamalıdır.

İnsanlar arası ilişkiler gerçekten çok hassas, kırılgan; bir o kadar da değerli ve önemlidir. Pazar günü (24.02.2008) bildiğim bu gerçeğin tekrar farkına vardım. İnsanlar arası ilişkiler cidden çok kırılgan. Karşımızdakine değer veriyorsak onu incitmemek için çok dikkatli olmamız ve akıllı adımlar atmamız gerekiyor. Öte yandan bu karşınızdakini hoş tutmak adına kendinizden taviz vermek anlamına gelmemeli. Eğer karşınızdakine değer veriyorsanız; bu, o sizi anladığı içindir. O halde şüphesiz onu incitmeden de olumlu olumsuz, onun hakkında ya da değil, tüm düşüncelerinizi rahatlıkla aktarabilirsiniz. Pazar günü benim için bunun bir sınavı yapıldı. Az daha sınıfta kalıyordum.

Ancak bir diğer açıdan bakarsanız, beni bu kadar bunaltan etkenler arasında işte o incitmek istemediğim değerli varlığın yaptığının neredeyse aynısının defalarca ve başka kişiler tarafından abartılacak derecede fazla defa ve abartılacak kadar fazla bir süre boyunca yapılmış olması da var. İşte sanırım tam da bu yüzden patladım ona. Yani mecburdu, mecbur olmasa beni ekmezdi. Bunu ben de biliyordum. Ama o kadar dolmuştum ki, sinirimi kusunca beni bırakmayacak birini hazır bulmuşken, affedersiniz hönkürdüm. Bağırışlarım ona ve onun beni ekmesine değildi esasında, ama haliyle öyle anlaşıldı.

O kadar saçma, o kadar mantıksız, bir o kadar da embesilce hareketler oluyor ki şu hayatta; akıl sır erdirmek mümkün olmuyor. Onun için aklıma en çok takılan yanlarıyla arkadaşlık ilişkilerini, dostluk denilen şeyi, aşkı, “çıkmak” terimini, arkadaş-dost-sevgili çıkmazını ve buna benzer bazı şeyleri benim açımdan anlatmak şart oldu.

Ne zamandır Taslak olarak beklettiğim birçok yazıyı burada -en sonunda- birleştirebilecek gibiyim. Öte yandan bu kadar uzun bir yazıyı okumak için gerçekten beni, üslubumu ya da hayata bakış açımı seviyor olmanız gerekiyor sanırım. Devamını oku »

Her ne kadar kanıtlayamasam da, insanların kanıtlayamadıkları şeylere inanmakla seçilimsel bir avantaj elde ettiklerinden oldukça eminim. Arada bir yanlış inançlara kapılan insanlar, bir şeye inanıp ona göre harekete geçmeden önce kanıt istemekte ısrarcı davrananlara kıyasla hayatta daha başarılı oluyor. Arada bir duygularına kapılıp giden insanlar, her adımlarını hesaplayanlardan daha başarılı oluyor. Belli durumlarda seçilimsel avantaj sağladıkları için, bu avantajların yoğun duyguya ve tutkulu inanca yönelik zihinsel kapasiteleri şekillendirdiğine inanıyorum.

Mantıksızlık ya da aşırı duygusallığın savunuculuğunu yapmıyorum. Kişi ve grupları etkileyen sorunlardan bazıları, hatta çoğu tutkuya dayalı eylemlerden kaynaklanır. Yunan düşünürler ve Aydınlanma’nın öncüleri doğru bir çıkarımla, aklın batıl itikat ve ilkel duyguları defetmesi halinde dünyanın daha iyi bir yer olacağı sonucuna vardılar. Benim yeniden o yola girmek gibi bir niyetim yok; örneğin köktencilik (fundamentalism), uygarlık için ciddi bir tehdit olmayı sürdürüyor. Ama bu eğilimleri anlamak istiyorsak, onları kusur gibi görmeyi bırakıp, nasıl ortaya çıktıklarını düşünmeye başlamamız gerektiğini savunuyorum.

Bu inanca varışım, oyun teorisi ve evrimci biyolojiyi araştırmanın, bir yandan da psikiyatrik hastalarla ilgilenmenin sonucunda gerçekleşti. Çoğu hasta, acı verici ve anlamsız buldukları korkular, üzüntüler ve diğer duygularla boğuşurken, bazıları da abartılı fanteziler ve tuhaf inançlar yüzünden sorun yaşıyor. Bir de saplantılı-zorlanımlı kişiliğe sahip olanlar var. Bu hastalar saplantılı-zorlanımlı kişilik bozukluğu sergilemiyorlar; gün boyu yıkanmıyor ya da sayı saymıyorlar. Bunun yerine saplantılı-zorlanımlı kişilikleri, hiperrasyonellikle karakterize oluyor. Diğer insanların duygusal patlamaları onları hayrete düşürüyor. Görevlerini yerine getiriyor, başkalarından da aynı şekilde davranmalarını bekliyorlar. Tabii bu konuda sık sık hayal kırıklığına uğrayabiliyorlar, bu da çoğu zaman küskünlüğe yol açıyor. Kurallara bağlı kalarak, karşılıklı iyilikte bulunuyor, ne samimi cömertliğe, ne de derin nefrete anlam verebiliyorlar.

Tutkudan yoksun insanlar birkaç dezavantajın zorluğunu çekiyor. Sosyal yaşam oyun teorisiyle örtüşen durumlar yarattığı zaman, tahmin edilebilir, sıradan davranışlar, seçenekler arasından rastgele eylem tercih etmeye kıyasla daha önemsiz bir strateji olarak görülüyor. İntikam arayışına girebilecek öfkeli bir kişi tedbir gerektiren bir güçken, duyar1ı bir rakiple kolaylıkla başaçıkılabiliyor. Tutkulu bir aşık, kendisininkinden daha üstün ama pratik nedenlere dayalı bir evlilik teklifini önemsiz kılabiliyor.

İnanç kapasitesi düşük olan insanların dezavantajlarını açıklamak zor olabilir belki, ama eyleme geçmeden önce kanıt bekleyenlerle sağlam bir inançla hareket edenlerin karşılaşacakları sonuçları düşünün. Hayatta en önemli şeyler, harekete geçmenin başkalarına anlamsız göründüğü zamanlarda harekete geçenlerce gerçekleştirilir. Genelde başarısız olurlar, ama bazen da başarırlar. Neredeyse tüm diğer kişilik özellikleri gibi, tutkulu duygu ve mantıksız inanış eğilimi de, dağılımın orta aralığında en avantajlı özellikleri teşkil eder. Bana göre modern yaşamın optimumu, ortalamanın rasyonel tarafına daha yakın duruyor, ama tayfın her bir noktasının kendine göre avantaj ve dezavantajları olduğu da bir gerçek. İnsan yaşamını iyileştirmek için bu kapasiteleri anlamamız gerekiyor. Anlamak için ise kaynaklandıkları noktaları ve işlevlerini kavramalıyız. Doğruluğunu kanıtlayamasam da buna inanıyorum. Bu inanç beni, sahip olduğum kanıyı güçlendirecek ya da (zihnimi yeterince disipline edebilirsem) yanlış olduğuna inanmamı sağlayacak kanıtları araştırmaya teşvik ediyor.

RANDOLPH M. NESSE

Devamını oku »